Ilona Bałdyga

ekspert compliance
aplikant radcowski

Od 2005 jestem związana z rynkami finansowymi i kapitałowymi. Pracowałam dla banków i domów maklerskich oraz wspierałam inne podmioty działające na tych rynkach od strony zapewnienia zgodności ich działalności z wymogami prawnymi i wymogami organów nadzoru.
[Więcej >>>]

Skontaktuj się!

Domy maklerskie muszą w wielu aspektach spełnić wyższe wymagania niż inne spółki handlowe funkcjonujące na rynku. Dziś krótko o warunkach ograniczenia względem akcjonariuszy i wspólników domu maklerskiego.

Ograniczenia co do jedynego akcjonariusza/udziałowca

Jedną z kolejnych odmienności i ograniczeń co co zasad funkcjonowania domów maklerskich w formie spółek kapitałowych jest ograniczenie co do akcjonariuszy i wspólników spółek z ograniczoną odpowiedzialnością.

Jedynym akcjonariuszem domu maklerskiego w formie spółki akcyjnej, a także jedynym udziałowcem domu maklerskiego w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może być wyłącznie osoba prawna.

Takie ograniczenie wyklucza zatem by akcjonariuszem czy udziałowcem była osoba fizyczna czy ułomna osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, ale posiadająca zdolność prawną), czyli np. spółka osobowa, stowarzyszenie, spółka akcyjna lub z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji – takich podmiotów zatem nie znajdziemy wpisanych w KRS domu maklerskiego.

Co prawda sama ustawa o obrocie instrumentami finansowymi nie odnosi się wprost do tego czy założycielem domu maklerskiego może być spółka kapitałowa jednoosobowa, lecz przyjmuje się, że może tak być ponieważ ustawa tego nie zabrania.

Zatem może to być również jednoosobowa spółka kapitałowa której jedynym akcjonariuszem czy wspólnikiem jest osoba fizyczna. W efekcie końcowym w taki oto sposób pośredni właścicielem domu maklerskiego może być jedna osoba fizyczna.

Ciekawostką jest, że ustawa o obrocie instrumentami finansowymi wprowadza pojęcie udziałowca domu maklerskiego w odniesieniu do domu w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Kodeks spółek handlowych w ogóle używa wyłącznie pojęcia wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Badanie i ocena akcjonariusza/udziałowca przez KNF

W toku postępowania o udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej Komisja Nadzoru Finansowego zbada wspólników domu maklerskiego i oceni czy zapewniają właściwe prowadzenie przez dom maklerski działalności.

Zgodnie z regulacją art. 85 ust. 1 pkt. 10 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi ocenie podlegają osoby posiadające bezpośrednio lub pośrednio przez podmioty zależne akcje albo udziały wnioskodawcy reprezentujące łącznie co najmniej 10% ogólnej liczby głosów lub 10% kapitału zakładowego nie zapewniają właściwego prowadzenia przez wnioskodawcę działalności maklerskiej.

***

Po przeczytaniu: „Ograniczenia względem akcjonariuszy i wspólników domu maklerskiego”, zapraszam również do lektury:

 

Środki przeznaczone na założenie domu maklerskiego niezależnie od jego formy prawnej powinny pochodzić ze środków własnych jego założycieli.

Celem przyjęcia takiej zasady ma być zapewnienie stabilności, bezpieczeństwa oraz tego, że będzie to podmiot silny pod względem posiadanego kapitału.

Stąd wprowadzone w art. 95 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi  ograniczenie co do źródeł pochodzenia środków przeznaczanych na akcje,  udziały lub pokrycie wkładów.

Udokumentowanie i źródła zakazane

Zgodnie z art. 95 ust. 5 i 6 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi środki na objęcie (czyli nabycie pierwotne),jak i na nabycie (czyli nabycie na rynku wtórnym) akcji niezdematerializowanych oraz udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, a także wniesienie wkładów do spółek osobowych muszą być udokumentowane.

Środki te nie mogą też pochodzić z kredytów, pożyczek czy jakichkolwiek zewnętrznych źródeł finansowania.

Sankcja za złamanie zasad z art. 95 ust. 5 lub 6

Jeśli środki na kapitał założycielski będą pochodzić ze źródeł zakazanych przez ustawę (np. z emisji obligacji) lub założyciele nie będą umieli udokumentować źródeł pochodzenia środków to w toku postępowania o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej na podstawie art. 85 ust. 1 pkt 3) Komisja Nadzoru Finansowego odmówi udzielenia zezwolenia.

KNF w toku postępowania sprawdza bowiem spełnienie wymogów dotyczących kapitału założycielskiego – tj. to czy wysokość wpłaconego kapitału spółki jest na wystarczającym poziomie oraz jakie są źródła pochodzenia środków przeznaczonych na kapitał założycielski.

***

Po przeczytaniu: „Źródła pochodzenia środków na założenie domu maklerskiego”, zapraszam również do lektury:

Przygotowujemy nasz dom maklerski do startu. Musimy zatem wiedzieć gdzie będą się mieścić jego siedziba i centrala. Centrala domu maklerskiego wcale nie musi znajdować się w tym samym miejscu co jego siedziba statutowa. Siedziba to, zgonie z art. 41 kodeksu cywilnego, miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający. Natomiast zgodnie z treścią art. 102 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:

Za centralę domu maklerskiego uważa się jednostkę organizacyjną domu maklerskiego, w której wykonują w sposób stały działalność członkowie zarządu domu maklerskiego, komplementariusze w spółce komandytowo-akcyjnej lub komandytowej albo wspólnicy w spółce jawnej lub partnerskiej będącej domem maklerskim.

Z powyższego wynika, że w praktyce może być tak, że centrala, jako jednostka organizacyjna gdzie stale wykonuje się działalność, mieści się zupełnie gdzie indziej (pod innym adresem, a nawet w innej miejscowości) niż siedziba statutowa spółki. Wymogiem co do położenia centrali jest natomiast jej umiejscowienie na terenie Polski (art. 102 ust. 1 ustawy o obrocie instrumetnami finansowymi).

Umiejscowienie centrali na terenie Polski jest istotne z punktu widzenia praktycznej możliwości sprawowania nadzoru nad wykonywaną w centrali działalnością.

Konsekwencje umieszczenia centrali domu maklerskiego poza granicami Polski

Jeśli centrala, zdefiniowana jak powyżej, mieścić się będzie poza granicami Polski to Komisja Nadzoru Finasnowego w toku postępowania o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalnosci maklerskiej odmówi wydania takeigo zezwolenia ponieważ niespełnione są warunki wymagane ustawą. Centrala poza granicami kraju nie zapewnia prowadzenia działalności w sposób niezagrażający bezpieczeństwu obrotu instrumentami finansowymi, a także nie zabezpiecza interesów klientów (art. 85 ust. 1 pkt. 7) ustawy o obrocie instrumentami finansowymi).

W przypadku domu maklerskiego, który posiada już zezwolenie – Komisja Nadzoru Finansowego może zastosować sankcje z art. 167 ust. 1 i 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi czyli cofnąć zezwolenie lub ograniczyć zakres prowadzenia działalności maklerskiej przez dom maklerski, a także nałożyć karę pieniężną.

 

***

Po przeczytaniu: „Centrala a siedziba domu maklerskiego”, zapraszam również do lektury:

Dom maklerski  może prowadzić nie tylko działalność maklerską, ale i każdą inną działalność gospodarczą. Inaczej niż inne, regulowane ustawą o obrocie instrumentami finansowymi, podmioty. Ustawa nie ograniczna działalności spółki bedącej domem maklerskim wyłącznie do działalności regulowanej, a więc w praktyce może ona prowadzić obok działalności maklerskiej również każdą inną działalność na rynku finansowym, jak i działalność nie związaną z tym rynkiem.

Inaczej jest w wypadku innych podmiotów rynku finansowego – np. towarzystwa funduszy inwestycyjnych, zakłady ubezpieczeń, banki, spółka prowadząca giełdę, izba rozliczeniowa – mogą prowadzić wyłącznie działalność regulowaną w zakresie przewidzianym w ustawie.

Dom maklerski zatem ma “wolną rękę” i może, poza świadczeniem usług maklerskich, prowdzić również  inną dowolnie wybraną działalność dozwoloną prawem. To rozwiązanie bywało krytykowane, ponieważ inna niż regulowana działalność może nieść ryzyko negatywnego wpływu na wykonywanie działalności maklerskiej – przykładowo nietrafione inwestycje w zakresie innej niż maklerska działalności mogą mieć na nią przełożenie (ekonomiczne, reputacyjne).

Dom maklerski prowadzący działalność inną niż maklerska, nieobjętą nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego, będzie mimo to musiał przekazywać informacje, w sprawozdaniach kierowanych do nadzoru, o prowadzeniu takiej działalności, i ewentualnym wpływie na działalność maklerską.

***

Po przeczytaniu: „Dom maklerski może prowadzić również inną, niż maklerska, działalność”, zapraszam również do lektury:

Mimo, że funkcjonowanie rynku kapitałowego uregulowane zostało po raz pierwszy w ustawie z 1991 roku prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych, to przez długi czas nazwa “dom maklerski” nie była zastrzeżona tylko dla podmiotów posiadających zezwolenie na prowadzenie  działalności maklerskiej. Zmieniło się to 1 stycznia 2020 roku, kiedy to wszedł w życie przepis wyraźnie zastrzegający, że oznaczenia takiego może używać wyłącznie spółka posiadająca zezwolenie Komisji Nadzoru Finansowego na prowadzenie działalności maklerskiej.

Art. 95 ust. 1a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:

Spółka, (…) która uzyskała zezwolenie na prowadzenie działalności maklerskiej, ma wyłączne prawo zamieszczania w firmie (nazwie) spółki wyrazów “dom maklerski” oraz używania takiego oznaczenia w obrocie handlowym.